Γιάννης Παππάς: «Η νησιωτικότητα πρέπει να αποκτήσει πραγματικό συνταγματικό περιεχόμενο» - Πρόταση για τη συνταγματική θωράκιση της νησιωτικότητας

Μία ολοκληρωμένη και καινοτόμο πρόταση για την ενίσχυση της συνταγματικής κατοχύρωσης της νησιωτικότητας κατέθεσε στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος ο τ. Υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και Βουλευτής Δωδεκανήσου της Νέας Δημοκρατίας, Γιάννης Παππάς, προτείνοντας την ουσιαστική αναμόρφωση του άρθρου 101 παρ. 4 του Συντάγματος.

Η πρόταση του κ. Παππά συνιστά μία θεσμική τομή για τη νησιωτική Ελλάδα, καθώς για πρώτη φορά επιχειρείται η μετατροπή της αρχής της νησιωτικότητας από μία γενική κατευθυντήρια αναφορά σε μία πλήρως δεσμευτική συνταγματική επιταγή, με συγκεκριμένες υποχρεώσεις για το κράτος και τη διοίκηση.

Πρόκειται για μια πρόταση που αποτελεί προϊόν συστηματικής μελέτης, επεξεργασίας και βαθιάς γνώσης των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές κοινωνίες, αλλά και της ευρωπαϊκής εμπειρίας σε ζητήματα εδαφικής συνοχής και προστασίας των νησιωτικών περιοχών. Η πρωτοβουλία αυτή φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα νέο θεσμικό πλαίσιο, το οποίο θα διασφαλίζει ότι οι ιδιαιτερότητες της νησιωτικής Ελλάδας θα λαμβάνονται υποχρεωτικά υπόψη κατά τη διαμόρφωση κάθε δημόσιας πολιτικής.

 Στην ομιλία του, ο κ. Παππάς τόνισε ότι:

«Η νησιωτικότητα δεν είναι εξαίρεση, ούτε προνόμιο. Είναι μια μόνιμη διαρθρωτική πραγματικότητα που επηρεάζει το κόστος ζωής, την οικονομική δραστηριότητα, την κοινωνική συνοχή και τις αναπτυξιακές δυνατότητες των νησιών μας. Ήρθε η ώρα να αποκτήσει πραγματικό συνταγματικό περιεχόμενο και ουσιαστική δεσμευτικότητα.»

Η πρόταση του Βουλευτή Δωδεκανήσου στηρίζεται σε τέσσερις θεμελιώδεις άξονες:

• Την κατοχύρωση της νησιωτικότητας ως δεσμευτικής αρχής άσκησης δημόσιας πολιτικής.

• Την υποχρεωτική αξιολόγηση των επιπτώσεων κάθε νομοθετικής ή κανονιστικής πρωτοβουλίας στις νησιωτικές περιοχές.

• Τη δυνατότητα λήψης θετικών μέτρων υπέρ των νησιών για την επίτευξη ουσιαστικής ισότητας.

• Τη συνταγματική διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης των νησιωτών στην υγεία, την παιδεία, τις μεταφορές, την ενέργεια, τις ψηφιακές υπηρεσίες και τις αναπτυξιακές υποδομές.

Ιδιαίτερης σημασίας είναι η πρόταση για τη θεσμοθέτηση υποχρεωτικής Έκθεσης Εκτίμησης Νησιωτικών Επιπτώσεων για κάθε νομοθετική ή κανονιστική ρύθμιση που επηρεάζει τα νησιά, εισάγοντας για πρώτη φορά έναν μόνιμο μηχανισμό ελέγχου της εφαρμογής της αρχής της νησιωτικότητας.

Συγκεκριμένα, ο Βουλευτής Δωδεκανήσου προτείνει την αναδιατύπωση της παραγράφου 4 του άρθρου 101 του Συντάγματος ως εξής: «Ο κοινός νομοθέτης και η Διοίκηση υποχρεούνται, κατά τη θέσπιση νόμων και κανονιστικών πράξεων, να λαμβάνουν ειδικά και τεκμηριωμένα υπόψη τις ιδιαίτερες γεωγραφικές, κοινωνικές, οικονομικές, ενεργειακές και συγκοινωνιακές συνθήκες των νησιωτικών περιοχών της Χώρας.

Το Κράτος μεριμνά για την ουσιαστική ισότητα των κατοίκων των περιοχών αυτών ως προς την πρόσβαση σε δημόσια αγαθά, υποδομές, υγεία, παιδεία, μεταφορές, ενέργεια και ψηφιακές υπηρεσίες, λαμβάνοντας θετικά μέτρα υπέρ της βιώσιμης ανάπτυξης και της δημογραφικής τους ενίσχυσης.

Κάθε νομοθετική ή κανονιστική ρύθμιση που επηρεάζει άμεσα τις νησιωτικές περιοχές συνοδεύεται υποχρεωτικά από ειδική έκθεση εκτίμησης νησιωτικών επιπτώσεων, όπως νόμος ορίζει.»

Ο Γιάννης Παππάς υπογράμμισε ότι η αναθεώρηση του άρθρου 101 δεν αφορά μόνο μία συνταγματική διάταξη, αλλά αποτελεί μια εθνική επιλογή για το μέλλον της χώρας, στέλνοντας το μήνυμα ότι η Ελλάδα αναγνωρίζει έμπρακτα τη στρατηγική αξία των νησιών της, επενδύει στη βιώσιμη ανάπτυξή τους και θωρακίζει την κοινωνική και εθνική τους συνοχή.

«Τα νησιά μας δεν βρίσκονται στα όρια της Ελλάδας. Τα νησιά είναι η Ελλάδα. Η συνταγματική θωράκιση της νησιωτικότητας είναι ζήτημα εθνικής ευθύνης, αναπτυξιακής προοπτικής και μέλλοντος», τόνισε χαρακτηριστικά.

Η πρωτοβουλία του Γιάννη Παππά αποτελεί μία από τις πλέον ολοκληρωμένες προτάσεις για τη νησιωτική πολιτική των τελευταίων ετών και φιλοδοξεί να αφήσει μια ισχυρή θεσμική παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές των νησιωτών, κατοχυρώνοντας συνταγματικά την ανάγκη για ίσες ευκαιρίες, κοινωνική συνοχή και βιώσιμη ανάπτυξη σε κάθε νησί της χώρας.

Ολόκληρη την ομιλία μου

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Η αναθεώρηση του Συντάγματος αποτελεί την κορυφαία θεσμική στιγμή της Δημοκρατίας μας. Είναι η στιγμή που δεν καλούμαστε απλώς να αξιολογήσουμε το παρελθόν, αλλά να διαμορφώσουμε τους θεσμούς που θα υπηρετήσουν τη χώρα για τις επόμενες γενιές.

Στο πλαίσιο αυτό, πιστεύω ότι έχει έρθει η ώρα να κάνουμε ένα ακόμη αποφασιστικό βήμα για τη νησιωτική Ελλάδα. Να επανεξετάσουμε ουσιαστικά το άρθρο 101 παράγραφος 4 του Συντάγματος και να ενισχύσουμε τη συνταγματική κατοχύρωση της νησιωτικότητας.

Η διάταξη αυτή, που εισήχθη με την αναθεώρηση του 2001, αποτέλεσε μια σημαντική θεσμική κατάκτηση. Για πρώτη φορά το ελληνικό Σύνταγμα αναγνώρισε ότι τα νησιά μας δεν αποτελούν απλώς μια γεωγραφική κατηγορία, αλλά περιοχές με ιδιαίτερες κοινωνικές, οικονομικές και αναπτυξιακές συνθήκες, τις οποίες ο κοινός νομοθέτης και η Διοίκηση οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη.

Είκοσι πέντε χρόνια μετά, όμως, οφείλουμε να αναρωτηθούμε με ειλικρίνεια:

Αρκεί αυτό;

Η απάντηση είναι ξεκάθαρη. Όχι.

Γιατί η μέχρι σήμερα διατύπωση αποδείχθηκε περισσότερο μια κατευθυντήρια αρχή, παρά ένας πραγματικά δεσμευτικός συνταγματικός κανόνας.

Στην πράξη, δεν υπάρχει υποχρέωση ειδικής τεκμηρίωσης των πολιτικών που αφορούν τα νησιά. Δεν υπάρχει αξιολόγηση των επιπτώσεων κάθε νομοθετικής πρωτοβουλίας στις νησιωτικές περιοχές. Δεν προβλέπεται ειδική χρηματοδότηση ούτε ουσιαστικός μηχανισμός που να διασφαλίζει ότι η νησιωτικότητα λαμβάνεται πραγματικά υπόψη κατά τη λήψη των αποφάσεων.

Και αυτό έχει συνέπειες.

Οι νησιωτικές κοινωνίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος μεταφορών, αυξημένο ενεργειακό κόστος, δυσκολίες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και παιδείας, ελλείψεις προσωπικού στις δημόσιες υπηρεσίες, δημογραφική συρρίκνωση και σημαντικές αναπτυξιακές ανισότητες.

Η νησιωτικότητα, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δεν είναι μια εξαίρεση.

Δεν είναι ένα προνόμιο.

Δεν είναι μια ειδική μεταχείριση.

Είναι μια μόνιμη διαρθρωτική πραγματικότητα που επηρεάζει το κόστος ζωής, την οικονομική δραστηριότητα, την κοινωνική συνοχή και την ποιότητα ζωής εκατοντάδων χιλιάδων συμπολιτών μας.

Γι’ αυτό θεωρώ ότι ήρθε η ώρα η συνταγματική μας πρόβλεψη να αποκτήσει πραγματικό κανονιστικό περιεχόμενο.

Να μετατρέψουμε τη γενική υποχρέωση της «λήψης υπόψη» σε μια σαφή και δεσμευτική συνταγματική επιταγή.

Η πρόταση που καταθέτω στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς άξονες.

Πρώτον, η νησιωτικότητα να κατοχυρωθεί ως δεσμευτική αρχή άσκησης δημόσιας πολιτικής.

Δεύτερον, κάθε νόμος ή κανονιστική πράξη που επηρεάζει τις νησιωτικές περιοχές να συνοδεύεται από ειδική και τεκμηριωμένη αξιολόγηση των επιπτώσεών της.

Τρίτον, να προβλεφθεί ρητά η δυνατότητα λήψης θετικών μέτρων υπέρ των νησιωτικών περιοχών, γιατί η ουσιαστική ισότητα δεν επιτυγχάνεται με όμοια αντιμετώπιση άνισων συνθηκών.

Και τέταρτον, να συνδεθεί συνταγματικά η αρχή της νησιωτικότητας με την ισότιμη πρόσβαση των πολιτών στην υγεία, στην παιδεία, στις μεταφορές, στην ενέργεια, στις ψηφιακές υπηρεσίες και στις αναπτυξιακές υποδομές.

Με βάση αυτές τις αρχές, προτείνω η παράγραφος 4 του άρθρου 101 να διαμορφωθεί ως εξής:

*«Ο κοινός νομοθέτης και η Διοίκηση υποχρεούνται, κατά τη θέσπιση νόμων και κανονιστικών πράξεων, να λαμβάνουν ειδικά και τεκμηριωμένα υπόψη τις ιδιαίτερες γεωγραφικές, κοινωνικές, οικονομικές, ενεργειακές και συγκοινωνιακές συνθήκες των νησιωτικών περιοχών της Χώρας.

Το Κράτος μεριμνά για την ουσιαστική ισότητα των κατοίκων των περιοχών αυτών ως προς την πρόσβαση σε δημόσια αγαθά, υποδομές, υγεία, παιδεία, μεταφορές, ενέργεια και ψηφιακές υπηρεσίες, λαμβάνοντας θετικά μέτρα υπέρ της βιώσιμης ανάπτυξης και της δημογραφικής τους ενίσχυσης.

Κάθε νομοθετική ή κανονιστική ρύθμιση που επηρεάζει άμεσα τις νησιωτικές περιοχές συνοδεύεται υποχρεωτικά από ειδική έκθεση εκτίμησης νησιωτικών επιπτώσεων, όπως νόμος ορίζει.»*

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι η ευκαιρία να διορθώσουμε αδυναμίες δεκαετιών και να αφήσουμε μια ουσιαστική θεσμική παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.

Η νησιωτικότητα δεν μπορεί να παραμένει μια γενική διακήρυξη καλών προθέσεων. Πρέπει να αποκτήσει πραγματικό συνταγματικό περιεχόμενο, πραγματική δεσμευτικότητα και πραγματικό αντίκρισμα στην καθημερινότητα των νησιωτών.

Γιατί τα νησιά μας δεν βρίσκονται στα όρια της Ελλάδας.

Τα νησιά είναι η Ελλάδα.

Είναι οι ακριτικές κοινωνίες που κρατούν ζωντανή την εθνική μας παρουσία στο Αιγαίο. Είναι τόποι δημιουργίας, πολιτισμού, ανάπτυξης και προσφοράς. Είναι άνθρωποι που, παρά τις δυσκολίες, επιμένουν να ζουν, να εργάζονται και να δημιουργούν εκεί όπου χτυπά η καρδιά της πατρίδας.

Απέναντι σε αυτούς τους ανθρώπους έχουμε θεσμικό και εθνικό χρέος.

Χρέος να διασφαλίσουμε ότι η απόσταση δεν θα μετατρέπεται σε ανισότητα.

Ότι η γεωγραφία δεν θα καθορίζει τις ευκαιρίες.

Ότι κανένας νησιώτης δεν θα αισθάνεται πως η Πολιτεία τον θυμάται μόνο όταν τον χρειάζεται.

Η αναθεώρηση του άρθρου 101 δεν αφορά μόνο μια συνταγματική διάταξη.

Αφορά το μήνυμα που θέλουμε να στείλουμε για το μέλλον της χώρας.

Ένα μήνυμα ότι η Ελλάδα αναγνωρίζει έμπρακτα τη στρατηγική αξία των νησιών της.

Ότι επενδύει στη βιώσιμη ανάπτυξή τους.

Ότι προστατεύει την κοινωνική συνοχή.

Ότι θωρακίζει την εθνική της παρουσία.

Σήμερα έχουμε την ευθύνη να κάνουμε μια επιλογή που θα δικαιώσει τους ανθρώπους της νησιωτικής Ελλάδας. Να αποδείξουμε ότι το Σύνταγμα της χώρας δεν ακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά τις οδηγεί. Ότι αναγνωρίζει τη στρατηγική σημασία των νησιών μας και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια ισχυρή, δίκαιη και συνεκτική Ελλάδα.

Ας τολμήσουμε, λοιπόν, να κάνουμε αυτό το βήμα. Γιατί η ενίσχυση της νησιωτικότητας δεν είναι μόνο ζήτημα θεσμικής δικαιοσύνης. Είναι ζήτημα εθνικής ευθύνης. Είναι ζήτημα αναπτυξιακής προοπτικής. Είναι ζήτημα μέλλοντος.

Αυτό οφείλουμε στους ανθρώπους των νησιών μας.

Αυτό οφείλουμε στην Ελλάδα.

Σας ευχαριστώ.

Δείτε ολόκληρη την ομιλία μου: